زنانی که درهای پزشکی نوین ایران را گشودند | عکس

تصویری که از نخستین گروه بانوان فارغ‌التحصیل دانشکده پزشکی دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۱ به جا مانده، تنها یک عکس قدیمی از چند پزشک جوان نیست؛ این تصویر بخشی از تاریخ ورود زنان ایرانی به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های آموزش عالی و حرفه‌ای کشور است. زنانی که در روزگاری متفاوت از امروز، مسیر دشواری را برای ورود به دانشگاه و سپس حرفه پزشکی طی کردند. 

به گزارش دیروزبان، در این عکس، در ردیف نشسته از راست به چپ، دکتر افتخار مقدم، دکتر هایده مالک، دکتر اختر کامبخش (کیانوری)، دکتر نصرت‌الملوک کاشانی‌چی و دکتر حشمت عظیما دیده می‌شوند؛ گروهی که نامشان با یکی از نقاط مهم تاریخ آموزش پزشکی زنان در ایران گره خورده است.

تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳، نقطه عطفی در شکل‌گیری آموزش عالی مدرن ایران بود. دانشکده پزشکی نیز به یکی از مهم‌ترین مراکز آموزش علوم پزشکی کشور تبدیل شد و حضور زنان در آن، به‌تدریج چشم‌انداز تازه‌ای برای تحصیل و اشتغال حرفه‌ای زنان ایجاد کرد.

فارغ‌التحصیل شدن این گروه در سال ۱۳۲۱ را می‌توان در همین چارچوب دید؛ زمانی که حضور زنان در برخی رشته‌های دانشگاهی هنوز با محدودیت‌ها و نگاه‌های سنتی روبه‌رو بود. ورود به دانشکده پزشکی تنها به معنای گذراندن دوره‌ای دانشگاهی نبود؛ این زنان باید جایگاه خود را در حرفه‌ای تثبیت می‌کردند که عمدتا در اختیار مردان بود.

پزشکی زنان؛ حرفه‌ای که تغییر کرد

حضور پزشکان زن در جامعه ایران، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند پزشکی زنان و کودکان، اهمیت ویژه‌ای داشت. بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دادند زنان بیمار توسط پزشکان زن معاینه و درمان شوند و افزایش تعداد پزشکان زن می‌توانست بخشی از این نیاز اجتماعی را پاسخ دهد.

از این منظر، فارغ‌التحصیل شدن پزشکان زن از دانشگاه تهران تنها یک موفقیت فردی نبود؛ بلکه نشانه‌ای از تغییر تدریجی نقش اجتماعی زنان و گسترش دسترسی آنان به آموزش تخصصی و مشاغل حرفه‌ای محسوب می‌شد.

تصویری از یک تغییر تاریخی

امروز، حضور گسترده زنان در دانشگاه‌ها و جامعه پزشکی ممکن است امری عادی به نظر برسد؛ اما برای رسیدن به این نقطه، نسلی از زنان باید مسیرهای تازه‌ای را باز می‌کردند. عکس فارغ‌التحصیلان زن پزشکی دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۱، یادگاری از همان دوران است؛ تصویری که در قاب آن، تنها پنج پزشک دیده نمی‌شوند، بلکه بخشی از داستان تغییر جایگاه زنان در آموزش عالی و زندگی حرفه‌ای ایران ثبت شده است.

این عکس، بیش از هشت دهه بعد، همچنان یک پیام روشن دارد: بسیاری از مسیرهایی که امروز عادی به نظر می‌رسند، زمانی برای نخستین بار توسط گروهی کوچک از زنان پیموده شدند.