سه سناریو در برابر کاخ سفید

دکتر محمد مرندی، استاد دانشگاه تهران و تحلیلگر سیاسی، در ارزیابی خود از شرایط جاری می‌گوید ایران برای یک جنگ طولانی آماده شده است؛ جنگی که از نگاه او ممکن است تا پایان دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ ادامه پیدا کند.

این سخنان در چارچوب تحلیل سیاسی بیان شده و به معنای قطعی بودن وقوع چنین جنگی نیست، بلکه بر افزایش آمادگی و بالا رفتن هزینه تصمیم‌های نظامی تأکید دارد.

مرندی معتقد است واشنگتن با انتخاب ساده‌ای روبه‌رو نیست. پایان دادن به درگیری می‌تواند از سوی رقبای سیاسی ترامپ نشانه عقب‌نشینی تلقی شود و ادامه جنگ نیز خطر افزایش تلفات، فشار اقتصادی و نارضایتی عمومی را به همراه دارد. همین دوگانگی، تصمیم‌گیری دولت آمریکا را دشوارتر می‌کند.

جنگ تمام‌عیار؛ گزینه‌ای با پیامدهای گسترده

در سناریوی نخست، درگیری از سطح عملیات محدود فراتر می‌رود و به رویارویی گسترده میان ایران و آمریکا یا متحدان آن تبدیل می‌شود.

چنین وضعیتی می‌تواند دامنه بحران را به زیرساخت‌های انرژی، مسیرهای دریایی و پایگاه‌های نظامی در منطقه بکشاند.

از دیدگاه مرندی، واشنگتن نمی‌تواند پیامدهای چنین جنگی را تنها به یک عملیات کوتاه‌مدت محدود کند. افزایش فشار بر بازار نفت، اختلال در کشتیرانی و احتمال ورود بازیگران دیگر، محاسبات آمریکا را پیچیده‌تر خواهد کرد.

جنگ محدود؛ راه‌حل کوتاه یا بحران مرحله‌ای؟

گزینه دوم، اجرای حملات محدود با هدف ارسال پیام بازدارنده است. این مدل ممکن است در ظاهر برای کنترل تنش طراحی شود، اما خطر واکنش زنجیره‌ای را از بین نمی‌برد.

هر اقدام محدود می‌تواند از سوی طرف مقابل به‌عنوان مقدمه حمله بزرگ‌تر تفسیر شود.

دشواری کنترل سطح درگیری

در بحران‌های نظامی، فاصله میان «اقدام محدود» و «پاسخ گسترده» همیشه قابل پیش‌بینی نیست.

اگر حمله‌ای تلفات انسانی یا خسارت راهبردی ایجاد کند، فشار افکار عمومی برای پاسخ افزایش می‌یابد و کنترل مسیر تنش دشوارتر می‌شود.

بر اساس این تحلیل، ایران تلاش می‌کند نشان دهد هر تصمیم نظامی علیه آن باید با در نظر گرفتن پاسخ‌های احتمالی و هزینه‌های منطقه‌ای همراه باشد.

این پیام، بخشی از منطق بازدارندگی تهران به شمار می‌رود.

تداوم وضعیت فعلی؛ جنگ بدون اعلام رسمی

سناریوی سوم، ادامه شرایط کنونی است؛ یعنی حفظ فشار، عملیات پراکنده، تهدیدهای متقابل و پیام‌رسانی سیاسی بدون اعلام جنگ تمام‌عیار.

این وضعیت ممکن است از انفجار فوری بحران جلوگیری کند، اما فرسایشی و پرهزینه خواهد بود.

چرا زمان برای ترامپ اهمیت دارد؟

مرندی با اشاره به انتخابات میان‌دوره‌ای، بر فشار زمانی دولت آمریکا تأکید می‌کند.

اگر درگیری ادامه پیدا کند، پیامدهای آن می‌تواند بر رأی‌دهندگان، قیمت انرژی و ارزیابی عملکرد دولت اثر بگذارد.

از سوی دیگر، پایان ناگهانی جنگ نیز ممکن است برای کاخ سفید هزینه سیاسی داشته باشد.

در این چارچوب، مسئله اصلی فقط توان نظامی نیست؛ بلکه مدیریت روایت عمومی و توضیح دستاوردهای جنگ نیز اهمیت دارد.

هرچه بحران طولانی‌تر شود، پرسش درباره هدف، هزینه و نتیجه آن بیشتر مطرح خواهد شد.